| TYPOGRAFIA | |
Nasuwa się pytanie: czym zajmuje się typografia i po co nam to jest potrzebne? Typografia to dziedzina związana ze znakiem (Type), nauka o czcionkach ich rodzajach, sposobach ich wykorzystania, metodach podkreślania ważniejszych rzeczy w powstających dokumentach. Czyli: gdzie, jakie czcionki, w jaki sposób je zastosować, jak ułożyć dokument, żeby był czytelny, ładnie złożony i przyjemny dla czytającego.
|
| LITERY | |
Jak rozróżniać litery i co brać po uwagę? Może zacznijmy od przykładu. Ten sam tekst zapisany różnymi czcionkami da nam dużo do myślenia.
Kiedyś czcionki były pisane przy pomocy pióra gęsiego i kaczego. Ślady tego widać na czcionce Timpani.
Jedna z pokazanych tutaj czcionek jest czcionką nieproporcjonalną. To czcionka Courier New. Czcionka nieproporcjonalna to czcionka o jednakowej szerokości znaków pomimo tego, że litera "i" powinna być węższa niż np. litera "w". Większość używanych obecnie czcionek to czionki proporcjonalne, gdzie szerokość znaku jest odpowiednia rysunku znaku.
Timpani - to pismo "zamaszyste" z dużymi różnicami między liniami cienkimi i grubymi. na końcach znaków widać zakończenia klinowe nazywane szeryfami . Jest to pismo szeryfowe.
Wśród narysowanych tekstów czcionkami szeryfowymi są również Times New Roman i Courier.
Bezszeryfowe to Arial i Verdana.
Porównaj szeryfy w literze T w poznanych czcionkach. Szeryfy miały za zadanie ułatwić czytanie, łagodniejsze przejście od jednej litery do drugiej. Podobno czcionki szeryfowe łatwiej i przyjemniej się czyta od bezszeryfowych. Być może kiedyś tak bywało, teraz jest już wiele dobrych i równie czytelnych czcionek bezszeryfowych. Zobacz, że czcionka Arial nie ma szeryfów, jest to czcionka "bezszeryfowa".
Times New Roman - to bardzo popularna czcionka mająca mniej wspólnego z odręcznym pismem naszych dziadków.
Arial i Verdana - to już nowoczesne czcionki bezszeryfowe, narysowane są jednolitą kreską i wyglądają dobrze w każdym powiększeniu.
Czcionka Courier jest czcionką inną niż wiele innych czcionek z naszych komputerów. Ma szeryfy w postaci kreseczek, więc jest czcionką szeryfową. Znaki tej czcionki są tej samej wielkości, pomimo, że litery np. w i i powinny być różnej szerokości. Jest to czcionka nieproporcjonalna. Skąd się to wzięło? Czcionka ta była bardzo popularną czcionką używaną w maszynach do pisania. Każdy znak był umieszczony na jednym młoteczku i zajmował taką samą szerokość. Umożliwiało to skonstruowanie prostej maszyny, a w praktyce pisanie w tabelkach i łatwe poprawianie źle wstawionych liter. Zamazywało się prez nabicie białego znaku (przez białą kalkę-korektor) na źle wstawionym znaku.
Zobacz jak wyglądają czcionki zestawione ze sobą. Od lewej Timpani, Times, Arial, Verdana i Courier. Czcionki różnią się wysokością dużych znaków, wysokością małych znaków, szerokością czcionek, pomimo tej samej wielkości w punktach. Czcionki o różnej wysokości zastosowane razem, w tym samym wierszu, będą się "gryzły", nie jest to najlepszy pomysł.
Co zrobić, żeby czcionki rzeczywiście pasowały do siebie? Najlepszym wyjściem jest wybrać całą rodzinę czcionek. Takie czcionki pasują do siebie, zadbał już o to grafik przygotowujący wersję komputerową zaprojektowanej czcionki.
W zasadzie większość czcionek posiada swoją wersję pochyloną (inaczej mówiąc: kursywa, italik, czcionka włoska, pisanka), czcionkę wytłuszczoną (tłustą, grubą). Czcionka pochylona i jednocześnie pogrubiona jest niezgodna z tradycją; czcionki pochylone były bardzo zbliżone do czcionek pisanych odręcznie, od nich się wywodzą. Dlatego nazwywa się je również pisankami. Czcionek pochylonych i pogrubionych nie było. Teraz są w zestawie, ale lepiej używać ich z umiarem.
Zobacz poniżej część czcionek z zestawu Switzerland. To nie wszystkie czcionki z tego zestawu, trzeba jeszcze doliczyć czcionki pogrubione, pochylone oraz czcionki do dużych tytułów; odmiany niewypełnione kolorem i inne. Nie wszystkie czcionki posiadają wszystkie swoje odmiany, np. czcionka black z zasady jest już "tłusta", albo trafniej mówiąc "ciemna" i nie ma swojej wersji bold!
Zdecydowanie odradzam korzystanie z czcionek zaprojektowanych przez amatorów. Najczęściej mają one źle dobrane odstępy między znakami, nie zachowane są proporcje między literami, źle dobrana wysokość małych liter do dużych itd. Czasami warto podkreślić tytuł w zabawny sposób przy pomocy takiej czcionki, ale na pewno nie warto pisać nią całego tekstu.
|
charakter
pisma | |
Pismo może wskazywać na charakter dokumentu, ale również bywa odwrotnie. Czcionka pokazuje charakter dokumentu. Nie każda czcionka nadaje się do wszystkiego, powstaje czasami zgrzyt - czcionka swoje a pismo swoje. Dobrze, gdy oba elementy "mówią jednym głosem". Mówi się, że pismo ma swój charakter. Prosty przykład poniżej. Można czcionki dzielić w różny sposób, poniższy podział nie jest obowiązujący.
 |
Czcionki uniwersalne, nadają się prawie do wszystkiego. Można napisać zaproszenie na zabawę i na stypę, wydrukować pracę dyplomową, plan lekcji i książkę. |
 |
Za czcionki eleganckie traktowane jest wiele krojów mających wiele wspólnego z pięknym pismem odręcznym. W dużym tekście mogą być męczące. Piszemy zaproszenia, pochwały, dyplomy itp. |
 |
Czcionki zabawne, czasami przewracające się. Nie nadają się do dłuższego tekstu, bo są zbyt trudne do czytania.
Można nimi zapisać tytuły, podtytuły w zabawnych tekstach. |
 |
Kroje ozdobne służące raczej do krótkich nazw, nazw własnych dyskotek, klubów, używane przy tworzeniu reklam i neonów. |
|
| Akcenty | |
Jak zaakcentować, zaznaczyć i wyróżnić fragment tekstu? Mamy do dyspozycji wiele możliwości:
wyróżnienie przez pogrubienie, pochylenie, podkreślenie itd.
zastosowanie innego kroju,
zastosowanie elementów graficznych,
zastosowanie kontry, tinty i inicjału.
 |
Tinta jest rodzajem wyróżnienia tekstu, gdy mamy ciemniejszy tekst od tła, a tło jest różne od koloru strony. Najczęściej tintą zaznaczony jest fragment tekstu przedstawiający przepis, wynik sondy, spis treści itd. |
 |
Mamy do czynienia z kontrą gdy tekst jest jaśniejszy od tła. Tutaj: często używana czcionka białego koloru na czarnym tle.
Stosować z umiarem z powodu trudności z czytaniem tekstów w kontrze. |
 |
Inicjał był stosowany w dawnych czasach w celach dekoracyjnych, inicjały wzbogacały tekst przez swój rysunek, a wręcz cały obrazek oparty na pojedynczej literze. Teraz inicjał jest najczęściej pojedynczą dużą literą. Nadal rozpoczyna się co ważniejsze akapity inicjałem, choćby w popularnych czasopismach.
|
|
| sztuczki | |
 |
Kerning Czasami znaki w niektórych parach wyglądają jakby były zbyt oddalone od siebie. Dotyczy to takich par, jak: To, Yo, Wa, PA, AW, P., T. i innych. Zmniejszamy wtedy odstęp między literami stosujemy tak zwany kerning. W programach szukamy takiej opcji w menu FORMAT\ZNAK. |
 |
W zestawach czcionek oprócz normalnych czcionek przygotowane są znaki specjalne, nie trzeba ich rysować. Oprócz znaków specjalnych jest również znak wielokropka, który wstawiamy zamiast trzech pojedynczych kropek. Znak myślnika też występuje w kilku odmianach, warto więc obejrzeć cały zestaw znaków. |
 |
Dużo lepiej w kontrze wyglądają czcionki bezszeryfowe o jednolitej grubości kreski, szczególnie jest to widoczne w przypadku małych rozmiarów czcionek.
Można poprawić czytelność takiego tekstu zwiększając dodatkowo odstępy między znakami.
|
|
|
